Erkek Kısırlığı (Erkek İnfertilitesi) Nedir?

Düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik oluşmaması, çiftin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Erkek kısırlığı, bu süreçte sperm üretimi veya spermin taşınması gibi erkek kaynaklı sorunları ifade eder. Sorunun nedenini anlamak için kadının ve erkeğin değerlendirmesi birlikte yürütülür.

Her zaman belirti verir mi?

Çoğu erkekte çocuk sahibi olamama dışında belirgin bir yakınma yoktur. Cinsel yaşamın normal olması, sperm üretiminin de normal olduğu anlamına gelmez. Bazı kişilerde cinsel istekte azalma, sertleşme veya boşalma güçlüğü, testislerde ağrı ya da şişlik gibi şikâyetler eşlik edebilir.

Neden ortaya çıkar?

Varikosel, hormonal sorunlar, genetik etkenler ve geçirilmiş enfeksiyonlar sperm üretimini etkileyebilir. Bazen sperm üretimi olduğu hâlde kanallardaki tıkanıklık nedeniyle sperm meniye ulaşamaz. Birden fazla etken birlikte bulunabilir; bazı hastalarda ise araştırmalara rağmen kesin bir neden saptanamayabilir.

Sigara, aşırı alkol tüketimi, fazla kilo ve anabolik steroid kullanımı da değerlendirmede dikkate alınır. Geçirilmiş ameliyatlar, hastalıklar ve kullanılan ilaçlar hakkında bilgi verilmesi, olası nedenlerin anlaşılmasına yardımcı olur.

Değerlendirme nasıl yapılır?

İlk görüşmede gebelik deneme süresi ve sağlık öyküsü konuşulur, ardından fizik muayene ve sperm analizi yapılır. Spermiyogram; sperm sayısı, hareketi ve şekli hakkında bilgi verir. Sonuçlar değişkenlik gösterebildiği için gerektiğinde analiz tekrarlanır; tek bir sonuç üzerinden kesin hüküm verilmez.

Hormon ölçümleri ve ihtiyaç duyulan diğer incelemeler, muayene ve sperm analizi sonuçlarına göre planlanır. Ultrason, genetik inceleme veya sperm DNA hasarı testi gibi tetkiklerin gerekliliği kişiye göre değerlendirilir.

Tedavi nasıl planlanır?

Tedavi, saptanan nedene ve çiftin birlikte değerlendirilen üreme durumuna göre şekillenir. Sigaranın bırakılması, uygun kiloya ulaşılması, düzenli hareket ve uyku gibi değişiklikler tedavi planının bir parçası olabilir. Hormonal bir sorun varsa buna yönelik tedavi uygulanabilir.

Muayenede varikoseli bulunan, sperm analizinde bozukluk saptanan ve çocuk sahibi olmak isteyen uygun hastalarda mikrocerrahi varikosel ameliyatı düşünülebilir. Sperm kanallarındaki bazı tıkanıklıklar da cerrahiyle düzeltilebilir.

Çiftin durumuna göre aşılama, tüp bebek veya mikroenjeksiyon yöntemleri gündeme gelebilir. Menide sperm bulunmayan bazı hastalarda testisten sperm elde etmek için TESE veya mikro-TESE değerlendirilir. Her hastada aynı yöntem uygun değildir; tedavinin amacı ve beklenen sonuçlar çiftle birlikte konuşularak karar verilir.